નવી દિલ્હી: દેશના વિદેશી હુંડીયામણ (Foreign Exchange Reserves)ને મજબૂત રાખવા અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે નાણાકીય સ્થિરતા જાળવવાના હેતુથી રીઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)એ અંદાજે 12 અબજ ડોલર મૂલ્યનું સોનુ વેચ્યું હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આ પગલું વિદેશી ચલણ ભંડાર પર વધતા દબાણને ઘટાડવા અને રૂપિયાની સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવ્યું હોવાનું નિષ્ણાતોનું માનવું છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં વૈશ્વિક બજારોમાં વ્યાજદર, ભૂરાજકીય તણાવ અને ડોલરની મજબૂતાઈના કારણે અનેક દેશોની કેન્દ્રીય બેંકોને તેમના વિદેશી ચલણ ભંડારના સંચાલનમાં પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં RBI દ્વારા સોનાના જથ્થામાંથી એક ભાગનું વેચાણ કરીને વિદેશી હુંડીયામણમાં વધારો કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
નાણાકીય વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ, સોનાના ભાવમાં થયેલા નોંધપાત્ર વધારાનો લાભ લઈ RBIએ આ વેચાણ કર્યું હોઈ શકે છે. સોનાના ભાવ ઊંચા સ્તરે પહોંચતા તેના વેચાણ દ્વારા વધુ ડોલર પ્રાપ્ત કરી શકાય છે, જે વિદેશી ચલણ ભંડારને મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ બને છે.
ભારતના વિદેશી હુંડીયામણ ભંડારનો ઉપયોગ આયાત ખર્ચ પૂરો કરવા, વિદેશી દેવાની ચુકવણી કરવા તેમજ રૂપિયાના મૂલ્યમાં અતિશય વધઘટને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે. RBI દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયને વ્યૂહાત્મક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે તે દેશની આર્થિક સ્થિરતા અને વૈશ્વિક રોકાણકારોના વિશ્વાસને જાળવવામાં મદદ કરી શકે છે.
જોકે, RBI તરફથી આ મુદ્દે કોઈ સત્તાવાર વિગતવાર નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કેન્દ્રીય બેંક સમયાંતરે તેના સોનાના અને વિદેશી ચલણના જથ્થાનું પુનઃસંતુલન કરતી રહે છે. આ પ્રક્રિયા આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક પરિસ્થિતિ અને દેશની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવે છે.
અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, સોનાના વેચાણનો અર્થ એ નથી કે દેશના સોનાના ભંડારમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. RBI પાસે હજુ પણ વિશાળ પ્રમાણમાં સોનાનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે, જે ભવિષ્યમાં જરૂરિયાત મુજબ ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. હાલ માટે આ નિર્ણયને વિદેશી હુંડીયામણ ભંડારને મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
આગામી મહિનાઓમાં વૈશ્વિક બજારની સ્થિતિ, ડોલરનો ટ્રેન્ડ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારની ગતિવિધિઓને આધારે RBI વધુ નીતિગત નિર્ણયો લઈ શકે છે, જેના પર રોકાણકારો અને નાણાકીય બજારોની નજર રહેશે.
